FET-PET-MRI: Speciale scan spoort kleine adenomen op (artikel)

Waarom is deze ontdekking zo belangrijk?

‘Alle hypofysepatiënten krijgen bloedonderzoek en een MRI-scan. Het bloedonderzoek is om vast te stellen welke hormonen te veel of te weinig worden aangemaakt. Een scan laat zien waar het adenoom precies zit en hoe groot die is’, legt Ilanah uit.

‘Maar soms is een adenoom zo klein (kleiner dan 6 mm, red.), dat deze op een MRI niet, of niet goed, te zien is. Bij een kleine groep patiënten kan een arts in dat geval geen definitieve diagnose stellen. Dat is vervelend, want hierdoor duurt het langer voor we iemand kunnen behandelen.’

Wat is een FET-PET-MRI?

‘De PET-MRI-scan is een gecombineerde scan. Zoals de naam al aangeeft, worden er tegelijkertijd 2 verschillende scans gemaakt; een PET-scan en een MRI-scan. FET is de naam van het radioactieve stofje dat bij het onderzoek via een infuus wordt toegediend. Vandaar de naam FET-PET-MRI-scan.’

‘FET werkt als een soort zoeklampje. Als dit stofje bij ongezonde cellen komt, licht het op. Uit onderzoek met ratten, wisten we dat FET naar de cellen van de hypofyse toegaat die niet gezond zijn.’

‘Door de foto’s van de MRI en die van de PET-scan over elkaar te leggen, krijg je een heel duidelijk beeld. Op de foto’s is goed te zien waar het adenoom precies zit. Daar waar het oranje-geel is, zit het adenoom.’ (Zie afbeelding hieronder)

Hoe is het ontdekt?

‘De FET-PET-MRI bestaat al langer, maar artsen gebruiken die vooral om gliomen in beeld te brengen. Gliomen zijn kwaadaardige hersentumoren.’

‘Zo vonden we bij een jong patiëntje in ons ziekenhuis geen adenoom, terwijl het wel veel klachten had. Onze hoofdonderzoeker dr. Veldhuijzen – van Zanten las over het onderzoek bij ratten. Als proef maakte we een FET-PET-MRI. Daarop zagen we wel een adenoom van 3 mm.’ ‘Het patiëntje konden we daarna met succes behandelen. In mijn promotieonderzoek onderzochten we een grotere groep volwassenen met de ziekte van Cushing.’

Wat zijn de resultaten van het onderzoek?

‘In 2021 en 2022 kregen 22 patiënten een FET-PET-MRI-scan. Bij alle patiënten vonden we een adenoom, terwijl dit bij een gewone MRI maar bij de helft zo was. Uiteindelijk werden 15 patiënten geopereerd.’ ‘De scan was niet alleen onmisbaar om het adenoom in beeld te brengen, deze is ook erg handig voor de neurochirurg. Omdat de beelden zo scherp zijn, kan de neurochirurg heel precies opereren. Dit verkleint de kans op beschadigingen aan de hypofyse.’

‘Na elke operatie onderzoeken we het weggehaalde weefsel om te bepalen om wat voor soort adenoom het gaat. Bij 10 van de 15 patiënten was er genoeg weefsel om te bewijzen dat ze de ziekte van Cushing hadden. Dit bewees dat de FET-PET-MRI inderdaad kleine adenomen vindt. ‘Dat zijn hele mooie resultaten. Maar het belangrijkste is dat we de patiënten nu wel goed konden behandelen. Een aantal patiënten had na de operatie namelijk weer normale hormoonwaarden.’

De toekomst

‘Het duurt nog wel even voordat we dit onderzoek kunnen doen bij alle hypofysepatiënten. Dat heeft 3 oorzaken.’

‘Ten eerste roepen de uitkomsten allerlei nieuwe vragen op. Nu onderzochten we alleen patiënten met de ziekte van Cushing. Maar we weten niet of het bijvoorbeeld net zo goed werkt bij andere hypofyseadenomen.
Dat willen we uitzoeken.’

‘Ten tweede onderzochten we niet zo veel patiënten. Ook volgden we ze maar 10 maanden. Het is erg belangrijk om meer patiënten te onderzoeken en ze langer te volgen. En ten derde zijn er nu maar 2 ziekenhuizen in Nederland die een FET-PET-MRI-scan kunnen maken.’

‘We hopen geld te ontvangen om vervolgonderzoek te kunnen doen. Tot die tijd is het belangrijk om te weten dat bij de meeste Cushing-patiënten een normale MRI-scan net zo goed werkt.’

Geen Cushing, of toch wel?

Heb jij misschien de ziekte van Cushing? En vinden artsen geen adenoom op jouw MRI-scan? Dan mag je contact opnemen met het onderzoeksteam van het Erasmus MC via de Nederlandse Hypofyse Stichting. Stuur dan een e-mail naar onderzoek@hypofyse.nl.