Prikkelarm op stap (artikel)

Werken aan een doel

‘Overprikkeling mag geen reden zijn dat mensen geen fijne culturele ervaringen meer kunnen opdoen’, vindt Iris van Heesch. ‘Want cultuur beleven heeft een goede invloed op je geluk en gezondheid.’ Zij richt daarom in 2016 met steun van de Bart de Graaff Foundation de Stichting Onbeperkt Genieten op. Daarvan is ze nu directeur.

In de afgelopen jaren werkt ze hard om de doelgroep overprikkelden onder de aandacht te brengen bij musea, theaters en podia. En dat is goed gelukt. ‘Met steun van het bestuur, medewerkers, veel vrijwilligers en ambassadeurs zoals actrice Margôt Ros en cabaretier Viggo Waas staat onze stichting nu op de kaart bij cultuuraanbieders in Nederland’, vertelt ze. ‘We leggen ze uit wat het betekent om prikkelgevoelig te zijn. We geven ook trainingen en begeleiding.’

De culturele instellingen stelden vervolgens een aangepast aanbod op. En zo is er nu de prikkelarme cultuuragenda. ‘Voordat iets op de agenda komt, controleren wij of het voldoet aan de eisen die we hiervoor opschreven. Die controle doen bijvoorbeeld onze Mystery Guests’, legt Van Heesch uit.

Hulpmiddelen en aanpassingen

Zo moet een evenement weinig prikkels geven. Daarvoor zijn er op de locatie bijvoorbeeld prikkelarme hulpmiddelen en mogelijkheden. Dat betekent dat de voorstelling of tentoonstelling zelf niet is aangepast. Maar er is dan bijvoorbeeld wel een rustruimte of stilteruimte, een aangepast toilet of een aparte prikkelarme wachtruimte in het theater. Verder hoef je bijvoorbeeld niet in een drukke wachtrij te staan en zijn er koptelefoons beschikbaar. Soms is ook het evenement zelf prikkelarm. Er zijn dan geen harde geluiden of flitsende beelden.

‘Er is meer prikkelarm aanbod dan wat er op de prikkelarme cultuuragenda staat. Maar dat aanbod is niet in samenwerking met de stichting’, legt van Heesch uit. ‘Daarvan weten we dus niet of het aan de norm voldoet.’

Musea bezoeken

‘Op dit moment richten wij onze aandacht op blijvende duurzame samenwerking, dus minder op eenmalige evenementen’, vervolgt Van Heesch. Zo organiseert Het Noordbrabants Museum 1 keer per maand een evenement en het Rijksmuseum 6 keer per jaar.

Chloë ziet dit als een kans om weer wat leuks te doen. Dus zodra het kan, bezoekt ze Het Noordbrabants Museum prikkelarm. Haar ervaring is positief. ‘Na mijn aanmelding kreeg ik een mail met wat ik kon verwachten’, vertelt ze. ‘Van 9 tot 11 uur kon ik terecht met anderen die hetzelfde zochten. De rij was rustig en kort, want alleen enkele mensen in hetzelfde tijdslot mochten naar binnen. De zalen waren vooraf beoordeeld op het licht. Daar waar nodig was dit gedempt, net als het geluid. Er waren ook een aparte rustruimte en extra zitplaatsen in de ruimte van de tentoonstelling. Ik heb er echt van genoten’, vertelt Chloë tevreden.

Voor mensen die ook prikkelarm eropuit willen, heeft Chloë nog wat tips: ‘Natuurlijk helpt de prikkelarme cultuuragenda, maar kijk ook eens in je eigen omgeving. Vraag zelf bij een evenement of er mogelijkheden zijn. Er is verrassend vaak medewerking’, weet Chloë uit ervaring.

Muziek met minder prikkels

Ook muziekevenementen kunnen speciaal ingericht zijn op een minder prikkels. Een goed voorbeeld daarvan is de speciale relaxed uitvoering van de musical Frozen in het Circustheater afgelopen februari. ‘De musical was net zo magisch, maar toch zo aangepast dat ook de mensen erbij konden zijn die prikkelgevoelig zijn. En dat is nou onbeperkt genieten’, zegt Van Heesch. ‘Een ander doel van de stichting is dan ook muzikanten uitdagen prikkelarme muziek te ontwikkelen. Hiervoor is al aandacht bij het Rewire festival.’

Overzicht van het aanbod

Wil je weten of er voor jou iets leuks te zien of te doen is? Neem dan eens een kijkje op prikkelarmecultuuragenda.nl. Hier vind je het aanbod voor de komende maanden. Zo kun je naar concerten, theatervoorstellingen of musea. En ja, er doen ook festivals mee aan de prikkelarme cultuuragenda.

Als je een evenement aanklikt op de website, zie je bijvoorbeeld voor wie het geschikt is en wat je kunt verwachten van minder prikkels ervaren. Denk bij Het Natuurhistorisch aan minder mensen in een zaal, gedimd licht en geen drukke filmpjes. Ook aan de rustruimte is gedacht.

Op de website zie je ook hoe je kunt reserveren en wat het kost. En denk niet direct dat het duurder is hoor. Vaak is de prijs gelijk aan de normale prijs. Dus, wat ga jij deze zomer doen? Laat je niet tegenhouden en geniet!

Wat is overprikkeling?

Om ons heen en in ons lichaam zijn veel prikkels. We zien, horen, denken en voelen bijvoorbeeld. Gezonde hersenen filteren veel van de prikkels weg, omdat ze eigenlijk niet belangrijk zijn. Alleen de belangrijke prikkels ervaren we dan. En dat kan je prima aan.

Maar wat nu als je hersenletsel hebt? Aangeboren of door bijvoorbeeld een hypofysetumor of een bloeding daaraan? Dan gaat het filteren van de prikkels soms niet meer goed en raak je vaak overprikkeld. Daardoor kan je last krijgen van vermoeidheid, stress of minder goed kunnen denken. Ook geen 2 dingen tegelijk kunnen doen, is een bekend gevolg.

Meer weten over overprikkeling en wat je eraan kunt doen?
Kijk op hersenstichting.nl of hersenletsel-uitleg.nl.

De prikkelarme cultuuragenda

Op prikkelarmecultuuragenda.nl zie je waar je terechtkunt voor een fijn optreden of bezoek aan een museum.

Noot van de redactie

De namen van de betrokkenen en plaatsnamen in dit artikel zijn gefingeerd, om de privacy van de geïnterviewden en hun naasten te beschermen. In ons kwartaalblad Hyponieuws heeft het artikel met de originele namen van de betrokkenen gestaan.